Rich Comprehensible Input™: khoa học của việc học ngôn ngữ

Tác giả: Dr. Jeff McQuillan, Tiến sĩ Ngôn ngữ học Ứng dụng và Giáo dục, University of Southern California

Người lớn học một ngôn ngữ thứ hai chỉ theo một cách: nghe và đọc những thứ mà họ hiểu được phần lớn. Các nhà nghiên cứu gọi đó là "Comprehensible Input" (đầu vào dễ hiểu). Hơn 40 năm nghiên cứu cho thấy chúng ta học ngôn ngữ khi nhận được lượng lớn Comprehensible Input (Krashen, 1982).

Comprehensible Input là gì?

Comprehensible Input là ngôn ngữ bạn nghe hoặc đọc và hiểu được phần lớn. "Phần lớn" nghĩa là đủ để hiểu thông điệp một cách thoải mái, trong khi vẫn nghe hoặc đọc một thứ gì đó bạn chưa học (Krashen, 1985).

Ngôn ngữ đi vào não bạn qua việc nghe và đọc, và cả hai đều là Input (đầu vào, thứ đi vào não). Khi bạn hiểu một câu tiếng Anh, não bạn tiếp nhận từ ngữ, ngữ pháp và âm thanh của câu đó một cách vô thức (Input). Não làm việc này mà không cần bất kỳ sự học có ý thức, có chủ đích nào.

Nói và viết là Output (đầu ra, thứ đi ra khỏi não). Output là kết quả của việc học mà bạn có được qua Input. Nghĩa là bản thân việc nói và viết không tạo ra việc học ngôn ngữ (Krashen, 1998). Chúng ta chỉ học ngôn ngữ qua Input.

Học về tiếng Anh và học tiếng Anh khác nhau thế nào?

Não bạn có hai loại kiến thức ngôn ngữ.

Loại thứ nhất là biết "về" một ngôn ngữ. Nó gồm những gì bạn biết về quy tắc ngữ pháp, chính tả, cách phát âm và các "sự thật" khác về ngôn ngữ. Kiến thức về ngôn ngữ đến từ việc học bài có ý thức và có chủ đích. Thứ tiếng "học bài" này chậm theo đúng bản chất của nó, vì để dùng được bạn cần thời gian nghĩ về các quy tắc đó và cách áp dụng chúng.

Loại thứ hai đến từ việc học chính ngôn ngữ đó. Kiến thức "học được" này là một hệ thống vô thức, nhanh và tự động mà bạn dùng để thật sự hiểu và nói.

Khi bạn nghe một người bạn kể chuyện, bạn không dừng lại tự hỏi: "Vừa rồi là thì quá khứ à?" Bạn chỉ đơn giản là hiểu. Đó là việc học ngôn ngữ vô thức của bạn đang hoạt động.

Hai loại kiến thức này là hai hệ thống hoàn toàn tách biệt. Kiến thức học bài, có ý thức, "chậm" không biến thành kiến thức tự động, vô thức, "nhanh" (Krashen, 1982). Bạn có thể thuộc lòng quy tắc thêm "s" ở ngôi thứ ba số ít mà vẫn nói sai khi mở miệng.

Khi bạn dùng ngôn ngữ trong đời thật, hệ thống vô thức làm 95 đến 99 phần trăm công việc (Krashen, 1985). Câu hỏi thật sự của người học là làm sao thêm được vào hệ thống vô thức đó. Câu trả lời là nhận được Comprehensible Input.

Vì sao phần lớn người học dừng lại ở trình độ trung cấp?

Trong số những người đạt tới trình độ trung cấp ở ngôn ngữ thứ hai, chưa tới một phần tư nói được ở trình độ cao cấp (McQuillan, 2019, dùng dữ liệu của Nielson, 2011). Một số người học gọi đây là "vùng chững trung cấp".

Vùng chững này không do tuổi tác hay năng khiếu ngôn ngữ quyết định. Nguyên nhân là không nhận đủ Comprehensible Input bằng tiếng Anh, tức là không nghe và đọc thứ tiếng mà người học hiểu được và có chứa điều gì đó mới. Người học trung cấp đã nghe đủ tiếng Anh để hiểu một người nói chậm và rõ, nhưng chưa đủ để hiểu lời nói nhanh hay để nói trôi chảy.

Vì sao bạn hiểu tiếng Anh mà không nói được?

Người học nhận ra nhiều từ hơn hẳn số từ họ dùng được. Stuart Webb (2008) thấy rằng khoảng cách giữa việc nhận ra một từ và dùng được từ đó lớn dần khi từ càng ít gặp.

Vậy nên nhiều từ bạn tưởng mình "biết" thật ra mới học được một nửa. Bạn hiểu chúng khi ai đó nói chậm, nhưng chưa dùng được dễ dàng khi nói và cũng chưa nghe ra khi tiếng Anh được nói nhanh.

Bạn cần bao nhiêu Input?

Bạn cần gặp một từ mới khoảng 10 đến 15 lần trong những gì bạn nghe và đọc, trước khi biết nó đủ rõ để hiểu một cách chắc chắn (Pellicer-Sánchez & Schmitt, 2010). Còn để dùng từ đó khi tự mình nói thì thường cần nhiều lần gặp hơn thế nữa.

Vì vậy lượng Comprehensible Input bạn nhận được bằng tiếng Anh quan trọng hơn bất kỳ kỹ thuật học nào. Khi bạn gặp một từ một hai lần, bạn học được điều gì đó về từ ấy, nhưng có lẽ chưa đủ để dùng. Khi bạn gặp một từ nhiều lần trong những câu khác nhau, khả năng bạn nhớ và dùng được nó về sau sẽ cao hơn.

Vì sao vùng chững trung cấp là vấn đề Input?

Không hiểu được lời nói nhanh và khó nói ra, cả hai đều là hệ quả của việc não bạn vẫn chưa nhận đủ Comprehensible Input bằng tiếng Anh.

Nghiên cứu 10 năm gần đây cho thấy vốn từ chủ động của bạn, tức những từ bạn thật sự dùng được, dự báo rất rõ mức trôi chảy khi nói (Uchihara & Saito, 2019, và Tong, Hasim, & Abdul Halim, 2022). Cách làm dày vốn từ chủ động là gặp các từ đó nhiều lần hơn trong Input mà bạn hiểu. "Luyện" nói sẽ không giúp bạn, vì nói là Output, còn thứ bạn cần là Input (Krashen, 1998).

Rich Comprehensible Input™ hoạt động thế nào?

Rich Comprehensible Input™ là Comprehensible Input được đưa tới bạn ở đúng mức độ, thứ mà chúng tôi gọi là "i + 1 Leveling", và với đúng lượng cần.

Thứ nhất, mức độ là đúng. Bài học có ngôn ngữ mới với bạn nhưng vẫn hiểu được, vì chủ yếu dùng 2.000 đến 4.000 họ từ thông dụng nhất của tiếng Anh, đúng những từ của hội thoại hằng ngày (Krashen, 1985).

Thứ hai, phần giải thích vẫn bằng tiếng Anh. Từ khó được giải thích bằng những từ tiếng Anh dễ, trong câu thật, không dịch (Krashen, 1982).

Thứ ba, lượng Input lớn và sự lặp lại được thiết kế sẵn trong phương pháp. Những từ hội thoại quan trọng nhất được lặp lại xuyên suốt hơn 1.800 bài học, và đó là cách bạn có được nhiều lần gặp lại (Pellicer-Sánchez & Schmitt, 2010).

Phương pháp ESLPod giải thích khoa học đứng sau thiết kế của từng bài học.

Bạn nên ngừng làm gì?

Hãy ngừng học thuộc danh sách từ, ngừng lấy bài tập ngữ pháp làm hoạt động chính, và ngừng nghe thứ tiếng Anh bạn không hiểu nổi. Nghiên cứu nói rằng cả ba đều lấy đi thời gian mà lẽ ra nên dành cho thứ có hiệu quả: nhận Comprehensible Input.

Dữ liệu về các khóa học thương mại cho thấy phần lớn chương trình dạy ngôn ngữ tệ đến mức nào. Trong một nghiên cứu trên người lớn dùng một phần mềm học ngôn ngữ phổ biến, 99 phần trăm bỏ dở trước khi học xong dù chỉ 10 giờ của khóa 200 giờ (Nielson, 2011).

Đọc phần khoa học sâu hơn ở đâu?

Mỗi trang dưới đây trình bày trọn vẹn một phần của nghiên cứu, kèm các công trình và biểu đồ.

• Vì sao phần lớn người học tiếng Anh dừng lại ở trình độ trung cấp? giải thích vùng chững và cách vượt qua.
• Vì sao bạn hiểu tiếng Anh mà không nói được? nói về khoảng cách giữa thứ bạn nhận ra và thứ bạn nói ra.
• Cần nghe một từ bao nhiêu lần mới học được? nói về cách từ vựng thật sự được học.
• Vì sao ứng dụng học ngôn ngữ và gia sư không làm bạn nói trôi chảy? soi các phương pháp phổ biến trước bằng chứng.
• Phương pháp ESLPod giải thích khoa học có ý nghĩa gì với từng bài học.

Xem tất cả bài viết nghiên cứu, nhóm theo chủ đề.

~ Dr. Jeff McQuillan, Center for Educational Development, Los Angeles, California