Thẻ từ vựng có giúp bạn học từ tiếng Anh nhanh hơn không?
Không. Nghiên cứu không cho thấy học thuộc từ bằng thẻ từ vựng hay những cách tương tự sẽ giúp bạn hiểu một ngôn ngữ khác tốt hơn (Hudson, 1982, Johnson, 1982, Taglieber, Johnson và Yarbrough, 1988, và Jahangard, Moinzadeh và Karimi, 2011). Thật ra, học thuộc từ vựng chỉ thật sự có ích cho một việc: qua được các bài kiểm tra từ vựng!
Cách hiệu quả nhất để giỏi tiếng Anh hơn là nhận thứ được gọi là "Comprehensible Input" (đầu vào dễ hiểu), tức đọc và nghe những thứ mà bạn hiểu được phần lớn (Krashen, 1982).
Học thuộc lòng từ vựng là gì?
Cố nhớ từng từ một bằng thẻ từ vựng hoặc danh sách từ đôi khi được gọi là "học thuộc lòng từ vựng" (giới nghiên cứu gọi đó là "học liên tưởng theo cặp"). Nói đơn giản, đó là nhìn một từ bằng tiếng nước ngoài cùng bản dịch hoặc định nghĩa của nó (ví dụ "dog/perro" cho tiếng Anh/tiếng Tây Ban Nha).
Các chương trình dạy ngôn ngữ như Anki, Duolingo và Rosetta Stone dùng cách học thuộc lòng. Những người cho rằng đây là cách hay để học ngôn ngữ mặc định rằng những từ đã học thuộc về sau sẽ giúp bạn hiểu và nói một ngôn ngữ (Laufer, 2005, Nation, 2011, Schmitt, 2008, và Webb, 2009). Nhưng các nghiên cứu về học thuộc lòng gợi ý rằng không phải như vậy.
Học thuộc lòng từ có giúp tôi hiểu tiếng Anh tốt hơn không?
Không có nghiên cứu nào về học thuộc lòng từ vựng trong ngôn ngữ thứ hai, chẳng hạn bằng thẻ từ vựng, phát hiện ra rằng cách này giúp bạn đọc hoặc nghe tốt hơn. Ví dụ, một nghiên cứu (Hudson, 1982) đo xem ba nhóm học viên tiếng Anh hiểu được một câu chuyện đến mức nào, khi câu chuyện đó có những từ họ chưa biết. Nhóm thứ nhất học thuộc các từ có trong câu chuyện. Nhóm thứ hai chỉ đọc câu chuyện hai lần và không học thuộc gì cả. Nhóm thứ ba được cho biết vài thông tin chung về câu chuyện trước khi đọc, nhưng cũng không học thuộc từ nào. Những học viên học thuộc từ không làm tốt hơn chút nào so với những người không học thuộc.
Trong một nghiên cứu tương tự, Johnson (1982) đề nghị học viên học thuộc các từ vựng trước khi đọc một bài. Lại một lần nữa, nhóm học thuộc từ không làm tốt hơn nhóm không học thuộc. Những nghiên cứu khác cũng báo cáo cùng kết quả đáng thất vọng ấy cho học thuộc lòng. Trong các nghiên cứu này, học viên học thuộc từ làm việc vất vả hơn những học viên không học thuộc, nhưng sự vất vả đó không đem lại tiến bộ mới nào về ngôn ngữ.
Chúng ta thấy điều tương tự khi xem các nghiên cứu về học sinh có tiếng mẹ đẻ là tiếng Anh học thuộc từ vựng. Các nghiên cứu cho thấy những trẻ được dạy từ vựng bằng cách học thuộc lòng trước khi đọc một bài thường không hiểu bài đó tốt hơn chút nào so với những trẻ không được dạy các từ ấy (ví dụ Pany, Jenkins và Schreck, 1982).
Vì sao thẻ từ vựng không phải là đường tắt để giỏi tiếng Anh hơn?
Nhà ngôn ngữ học Stephen Krashen nói rằng chúng ta có thể biết một ngôn ngữ theo hai cách: có ý thức và vô thức. Ông cho rằng hai loại kiến thức này tách biệt nhau (Krashen, 1982). Kiến thức có ý thức, như thứ ngôn ngữ bạn có được khi học thuộc lòng bằng thẻ từ vựng, ít có ích hơn khi bạn cần hiểu và nói, và cũng dễ quên hơn (Krashen, 2003, và McQuillan, 2016).
Cách còn lại để biết một ngôn ngữ, tức kiến thức vô thức, là thứ chúng ta thật sự cần để giao tiếp. Nó giúp chúng ta hiểu và nói. Những từ chúng ta học qua thứ mà Krashen gọi là "Comprehensible Input" (đọc và nghe ngôn ngữ mà bạn hiểu được) nhiều khả năng sẽ trở thành kiến thức vô thức hơn. Chính kiến thức này là quan trọng nhất.
Vì sao từ học thuộc giúp bạn hiểu từng câu riêng lẻ mà không giúp bạn hiểu tốt hơn nói chung?
Có một số bằng chứng cho thấy học thuộc lòng có thể giúp bạn hiểu từng câu riêng lẻ có chứa những từ bạn đã học thuộc (Webb, 2009). Nhưng nghiên cứu cũng cho thấy học thuộc từ không giúp bạn hiểu các đoạn văn hay câu chuyện (tổng quan về nghiên cứu này có trong Jenkins và Dixon, 1983). Để hiểu tốt hơn nói chung, có vẻ bạn cần hiểu biết sâu hơn về các từ mà mình đọc hoặc nghe. Những cách học thuộc nhanh và "nông" không cho bạn hiểu biết đó.
Bạn cũng nên nhớ rằng khi các nghiên cứu cho thấy học viên hiểu được từng câu riêng lẻ sau khi học thuộc từ, họ thường được kiểm tra ngay sau khi học. Đời thực hoàn toàn khác: có khi phải vài ngày, vài tuần, thậm chí vài tháng sau bạn mới gặp những từ đó trong lúc đọc. Từ học thuộc cũng bị quên nhanh hơn nhiều so với những từ học được tự nhiên hơn qua đọc và nghe (McQuillan, 2016).
Hôm nay bạn có thể làm gì?
Cách tốt nhất để tăng vốn từ là nhận thật nhiều thứ mà các nhà ngôn ngữ học gọi là "Comprehensible Input". Comprehensible Input là tiếng Anh để đọc và nghe mà bạn hiểu được phần lớn. Cách này giúp vốn từ của bạn tăng hiệu quả hơn bất kỳ chương trình dạy từ vựng nào (McQuillan, 2016, 2019a, 2019b, 2020, và Mason, 2007). Đọc và nghe còn giúp ngữ pháp, khả năng hiểu nói chung và hiểu biết về mọi mặt của ngôn ngữ tốt lên. Đọc và nghe tiếng Anh thật cũng thú vị và dễ chịu hơn nhiều.
Hãy lấy thời gian bạn dành cho thẻ từ vựng hay danh sách từ để nghe hoặc đọc tiếng Anh mà bạn hiểu được phần lớn. Hãy chọn những chủ đề bạn thích. Bạn sẽ đọc và nghe nhiều tiếng Anh hơn nếu chủ đề là thứ bạn quan tâm.
Dr. Lucy Tse và tôi thiết kế Unlimited English để cho bạn loại đầu vào này, thay vì thêm danh sách từ, bài tập học thuộc và những bài luyện ngôn ngữ khác vốn không có tác dụng. Bạn nhận được hơn 1.800 bài học âm thanh bằng tiếng Anh rõ ràng mà bạn hiểu được, có giải thích từ vựng mới ngay trong ngữ cảnh, kèm một Learning Guide đầy đủ cho từng bài. Phần giải thích đầy đủ về khoa học đằng sau cách làm này nằm ở trang nghiên cứu của chúng tôi.
Câu hỏi thường gặp
Thẻ từ vựng có giúp bạn học từ vựng tiếng Anh không?
Thẻ từ vựng có thể giúp bạn qua được một bài kiểm tra từ vựng, nhưng không giúp bạn hiểu tiếng Anh thật tốt hơn khi đọc hoặc nghe. Các nghiên cứu cho thấy học thuộc từ vựng trước khi đọc một câu chuyện hay một bài viết chỉ giúp bạn hiểu tốt hơn rất ít, hoặc không giúp gì cả (ví dụ Hudson, 1982, và Johnson, 1982). Tốt hơn là cứ đọc và nghe thật nhiều tiếng Anh mà bạn hiểu được phần lớn.
Mỗi ngày tôi nên học thuộc bao nhiêu từ tiếng Anh?
Không từ nào. Bạn hoàn toàn không cần học thuộc từ vựng, ít nhất là không cần học thuộc có ý thức bằng thẻ từ vựng. Các nghiên cứu về người học ngôn ngữ thứ hai cho thấy học thuộc từ vựng trước khi đọc không giúp hiểu câu chuyện hay bài viết tốt hơn (ví dụ Hudson, 1982, và Johnson, 1982). Từ học thuộc cũng bị quên nhanh hơn những từ học được qua đọc và nghe (McQuillan, 2016). Thay vào đó, hãy dành thời gian ấy để đọc và nghe tiếng Anh mà bạn hiểu được phần lớn.
"Dạy trước" từ vựng có giúp đọc hiểu tốt hơn không?
Chưa có nghiên cứu nào cho thấy dạy từ vựng bằng cách học thuộc lòng trước khi bạn đọc ("dạy trước") tạo ra khác biệt đáng kể về mức bạn hiểu những gì mình đọc. Ví dụ, trong nghiên cứu của Jahangard, Moinzadeh và Karimi (2011), 90 sinh viên Iran được dạy từ vựng, được dạy ngữ pháp, hoặc không được dạy gì trước khi đọc. Ba nhóm không khác nhau đáng kể về mức hiểu bài trong một bài kiểm tra đọc.
Anki có phải là cách tốt để học từ tiếng Anh không?
Anki dùng một kiểu học thuộc lòng, hay "học liên tưởng theo cặp", tức nối một từ với bản dịch của nó. Nghiên cứu về học thuộc lòng áp dụng như nhau cho Anki, Duolingo, Rosetta Stone và thẻ giấy. Nghiên cứu đó không thấy học thuộc lòng ảnh hưởng rõ rệt đến khả năng hiểu khi đọc truyện và bài viết.
Vì sao tôi hiểu một từ đã học thuộc khi nó nằm trong một câu, nhưng không hiểu khi nó nằm trong một câu chuyện?
Từ học thuộc đôi khi có thể giúp bạn hiểu những câu đơn lẻ, tách rời có chứa chúng (Webb, 2009). Để hiểu các đoạn văn và câu chuyện thì có vẻ bạn cần hiểu biết sâu hơn về các từ, thứ mà học thuộc lòng không mang lại.
Cách tốt nhất để học từ vựng tiếng Anh là gì?
Cách tốt nhất để học từ vựng tiếng Anh là đọc và nghe thật nhiều tiếng Anh mà bạn hiểu được phần lớn. Comprehensible Input này giúp vốn từ của bạn tăng hiệu quả hơn bất kỳ chương trình dạy từ vựng nào (McQuillan, 2019b).
Nghiên cứu chọn lọc
- Hudson, T. (1982). The effects of induced schemata on the "short circuit" in L2 reading: Non-decoding factors in L2 reading performance. Language Learning, 32(1), 1–31.
- Jahangard, A., Moinzadeh, A., & Karimi, A. (2011). The effect of grammar vs. vocabulary pre-teaching on EFL learners' reading comprehension: A schema-theoretic view of reading. Journal of English Language Teaching and Learning, 3(8), 91–113.
- Jenkins, J. R., & Dixon, R. (1983). Vocabulary learning. Contemporary Educational Psychology, 8(3), 237–260.
- Johnson, P. (1982). Effects on reading comprehension of building background knowledge. TESOL Quarterly, 16(4), 503–516.
- Krashen, S. D. (1982). Principles and practice in second language acquisition. Pergamon.
- Krashen, S. D. (2003). Explorations in language acquisition and use. Heinemann.
- Laufer, B. (2005). Focus on form in second language vocabulary learning. EUROSLA Yearbook, 5, 223–250.
- Mason, B. (2007). The efficiency of self-selected reading and hearing stories on adult second language acquisition. In Selected papers from the sixteenth International Symposium on English Teaching (pp. 630–633). Crane Publishing.
- McQuillan, J. (2016). Time, texts, and teaching in vocabulary acquisition: A rebuttal to Cobb (2016). Reading in a Foreign Language, 28(2), 307–318.
- McQuillan, J. (2019a). Where do we get our academic vocabulary? Comparing the efficiency of direct instruction and free voluntary reading. The Reading Matrix, 19(1), 129–138.
- McQuillan, J. (2019b). The inefficiency of vocabulary instruction. International Electronic Journal of Elementary Education, 11(4), 309–318.
- McQuillan, J. (2020). Harry Potter and the prisoners of vocabulary instruction: Acquiring academic language at Hogwarts. Reading in a Foreign Language, 32(2), 122–142.
- Nation, P. (2011). Research into practice: Vocabulary. Language Teaching, 44(4), 529–539.
- Pany, D., Jenkins, J. R., & Schreck, J. (1982). Vocabulary instruction: Effects on word knowledge and reading comprehension. Learning Disability Quarterly, 5(3), 202–215.
- Schmitt, N. (2008). Instructed second language vocabulary learning. Language Teaching Research, 12(3), 329–363.
- Taglieber, L. K., Johnson, L. L., & Yarbrough, D. B. (1988). Effects of prereading activities on EFL reading by Brazilian college students. TESOL Quarterly, 22(3), 455–472.
- Webb, S. (2009). The effects of pre-learning vocabulary on reading comprehension and writing. Canadian Modern Language Review, 65(3), 441–470.