Czy fiszki pomagają szybciej nauczyć się angielskiego słownictwa?

Autor: Dr. Jeff McQuillan, doktorat z lingwistyki stosowanej i edukacji, University of Southern California

Nie. Badania nie pokazują, że uczenie się słów na pamięć z fiszek albo podobnymi metodami poprawi zdolność rozumienia innego języka (Hudson, 1982, Johnson, 1982, Taglieber, Johnson i Yarbrough, 1988, i Jahangard, Moinzadeh i Karimi, 2011). W rzeczywistości jedyne, do czego zapamiętywanie słówek naprawdę dobrze się nadaje, to zdawanie testów ze słówek!

Najskuteczniejszy sposób na poprawę angielskiego to dostawanie tego, co nazywa się „Comprehensible Input” (zrozumiały język, który trafia do mózgu), czyli czytanie i słuchanie tego, co w większości się rozumie (Krashen, 1982).

Czym jest wkuwanie słówek na pamięć?

Próby zapamiętywania słów po jednym, z fiszek albo z list, nazywa się czasem „wkuwaniem słówek na pamięć” (badacze nazywają to „uczeniem się par skojarzonych”). W gruncie rzeczy chodzi o patrzenie na słowo w obcym języku i na jego tłumaczenie albo definicję (na przykład „dog/perro” po angielsku i po hiszpańsku).

Uczenia się na pamięć używają programy do nauki języków, takie jak Anki, Duolingo i Rosetta Stone. Osoby, które uważają to za dobry sposób na naukę języka, zakładają, że zapamiętane słowa pomogą później rozumieć język i nim mówić (Laufer, 2005, Nation, 2011, Schmitt, 2008, i Webb, 2009). Ale badania nad uczeniem się na pamięć wskazują, że tak nie jest.

Czy uczenie się słów na pamięć pomaga lepiej rozumieć angielski?

Żadne z badań nad uczeniem się słownictwa na pamięć w drugim języku, na przykład z fiszek, nie wykazało, że pomaga to poprawić czytanie albo słuchanie. Jedno badanie (Hudson, 1982) sprawdzało na przykład, jak dobrze trzy grupy studentów angielskiego rozumiały opowiadanie, w którym były nieznane im słowa. Jedna grupa nauczyła się na pamięć słów z tego opowiadania. Druga grupa po prostu przeczytała opowiadanie dwa razy, ale niczego nie zapamiętywała. Trzecia grupa dostała przed czytaniem trochę ogólnych informacji o opowiadaniu, ale też nie uczyła się na pamięć żadnych słów. Studenci, którzy nauczyli się słów na pamięć, nie wypadli wcale lepiej od tych, którzy tego nie robili.

W podobnym badaniu Johnson (1982) poprosił studentów, żeby przed przeczytaniem tekstu nauczyli się na pamięć słówek. Znowu grupa, która zapamiętywała słowa, nie wypadła lepiej od grupy, która tego nie robiła. Inne badania podają te same rozczarowujące wyniki uczenia się na pamięć. W tych badaniach studenci, którzy zapamiętywali słowa, pracowali ciężej od tych, którzy tego nie robili, ale ta ciężka praca nie przełożyła się na żadne nowe postępy w języku.

To samo widać w badaniach nad uczniami, dla których angielski jest językiem ojczystym. Badania wykazały, że dzieci, którym przed czytaniem każe się uczyć słówek na pamięć, zwykle nie rozumieją tekstu wcale lepiej od dzieci, których tych słów nie uczono (np. Pany, Jenkins i Schreck, 1982).

Dlaczego fiszki nie są drogą na skróty do lepszego angielskiego?

Lingwista Stephen Krashen mówi, że język można znać na dwa sposoby: świadomie i nieświadomie. Twierdzi, że te dwa rodzaje wiedzy są od siebie odrębne (Krashen, 1982). Wiedza świadoma, na przykład język zdobyty przez uczenie się na pamięć z fiszek, jest mniej przydatna do rozumienia i mówienia, a do tego łatwiej się ją zapomina (Krashen, 2003, i McQuillan, 2016).

Drugi rodzaj znajomości języka, czyli wiedza nieświadoma, to ta, której naprawdę potrzebujemy do porozumiewania się. Pomaga nam rozumieć i mówić. Słowa poznane przez to, co Krashen nazywa „Comprehensible Input” (czytanie i słuchanie języka, który się rozumie), częściej stają się wiedzą nieświadomą. Najważniejsza jest właśnie ta wiedza.

Dlaczego zapamiętane słowa pomagają w pojedynczych zdaniach, ale nie w ogólnym rozumieniu tekstu?

Są pewne dowody na to, że uczenie się na pamięć może pomóc w rozumieniu pojedynczych zdań, w których są zapamiętane słowa (Webb, 2009). Ale badania pokazują też, że uczenie się słów na pamięć nie pomaga w rozumieniu akapitów ani opowiadań (przegląd tych badań: zob. Jenkins i Dixon, 1983). Poprawa ogólnego rozumienia wydaje się wymagać głębszej wiedzy o słowach, które się czyta albo słyszy. Szybkie, „płytkie” metody zapamiętywania tej wiedzy nie dają.

Trzeba też pamiętać, że kiedy badania pokazują, że studenci rozumieją pojedyncze zdania po nauczeniu się słów na pamięć, zwykle sprawdza się ich zaraz po nauce. To zupełnie co innego niż prawdziwe życie, w którym, zanim te słowa pojawią się w czytanym tekście, mogą minąć dni, tygodnie, a nawet miesiące. Zapamiętane słowa zapomina się też dużo szybciej niż słowa poznane w bardziej naturalny sposób, przez czytanie i słuchanie (McQuillan, 2016).