Jak dorośli naprawdę uczą się angielskiego: wyjaśniamy metodę ESLPod

Autor: Dr. Jeff McQuillan, doktor lingwistyki stosowanej i pedagogiki, University of Southern California

Na tej stronie wyjaśniam, jak dorośli dochodzą do płynności w angielskim i jak działają nasze lekcje ESLPod.

Dr. Lucy Tse i ja założyliśmy ESLPod w Los Angeles w 2005 roku. Ona pisze i produkuje lekcje, ja je prowadzę. Od tamtej pory skorzystało z nich ponad 15 milionów osób ze 189 krajów. Metoda, która za nimi stoi, opiera się na ponad 40 latach badań nad tym, jak mózg przyswaja drugi język, w tym na badaniach, które sami opublikowaliśmy.

Metoda opiera się na jednej myśli: płynność w angielskim bierze się z „materiału językowego”, czyli ze słuchania i czytania po angielsku na poziomie, który Pan/Pani w większości rozumie (Krashen, 1982, 1985).

„W większości” znaczy tutaj, że w angielskim, którego Pan/Pani słucha, wciąż jest coś nowego do nauczenia się, ale zrozumiałe fragmenty pomagają rozgryźć te niezrozumiałe. Taki język nazywamy Rich Comprehensible Input™ (bogaty, zrozumiały materiał językowy).

Czym jest metoda ESLPod?

Metoda ESLPod to sposób nauczania angielskiego, który wyrósł z dziesiątek badań naukowych nad tym, jak dorośli uczą się języka przez rozumienie komunikatów. Każda lekcja daje Panu/Pani Comprehensible Input (zrozumiały materiał językowy): mowa płynie wolno i wyraźnie, a trudne słowa objaśniamy łatwiejszymi.

Metoda ma pięć zasad.

1. Rich Comprehensible Input™. Słucha Pan/Pani angielskiego i czyta po angielsku na poziomie, który w większości rozumie. To właśnie jest Rich Comprehensible Input™, a mózg uczy się słów i gramatyki bez świadomej nauki.
2. Wolna, wyraźna mowa. Mówimy wolno i wyraźnie. Wolna mowa pozwala usłyszeć każde słowo osobno, a nie jako jeden długi dźwięk.
3. i + 1 Leveling™. Każde trudne słowo objaśniamy łatwiejszymi słowami i pilnujemy, żeby do wyjaśnienia niezrozumiałych słów sięgać po te, które Pan/Pani najpewniej już rozumie.
4. Slow-Explain-Fast™. W każdej lekcji Daily English jest dialog albo historia czytana wolno, żeby dało się ją zrozumieć. Potem omawiamy dialog w całości, a na końcu powtarzamy go w normalnym tempie mowy. Dzięki temu ma Pan/Pani pewność, że rozumienie idzie do przodu.
5. Najpierw słuchanie, potem mówienie. Dużo słuchania poprzedza mówienie. Umiejętność mówienia wyrasta z całego angielskiego, który udało się zrozumieć.

Badania nad tymi ideami opublikowaliśmy we trójkę: Dr. Lucy Tse, ja oraz Dr. Stephen Krashen, lingwista z University of Southern California, którego hipoteza zrozumiałego materiału językowego (Input Hypothesis) otworzyła cały ten nurt badań (Krashen, Tse, & McQuillan, 1998). Jeśli chce Pan/Pani wejść głębiej w naukę, dane i przypisy, proszę zajrzeć na naszą stronę o badaniach.

Czym jest zrozumiały materiał językowy?

Zrozumiały materiał językowy to język, który Pan/Pani słyszy albo czyta i w większości rozumie. Badania sięgające początku lat 80. pokazują, że przyswajanie języka wywołuje właśnie zrozumiały materiał językowy (Krashen, 1982, 1985).

Kiedy słucha Pan/Pani czegoś po angielsku i rozumie sens, mózg nieświadomie uczy się słów i gramatyki użytych w tym komunikacie. Robi to w trakcie zwykłego słuchania ze zrozumieniem, bez żadnej celowej nauki.

Angielski, którego Pan/Pani nie rozumie, nic nie daje. Przy niezrozumiałym angielskim mózg nie ma komunikatu, z którego mógłby się uczyć. Film rozumiany w 50 procentach robi dla angielskiego bardzo niewiele.

Ile trzeba rozumieć? Część badań wskazuje na co najmniej 85 do 95 procent. Tyle wystarczy, żeby wygodnie łapać sens i wciąż trafiać na kilka nowych słów w czytelnym kontekście. To ta niewielka różnica między tym, co Pan/Pani już zna, a tym, co nowe, uczy języka.

Liczy się też, ile razy spotka Pan/Pani dane słowo. Za pierwszym razem słowo nie wchodzi do głowy w całości. Z każdym spotkaniem dochodzi mały kawałek jego znaczenia. Ana Pellicer-Sánchez i Norbert Schmitt ustalili w 2010 roku, że słowo trzeba usłyszeć albo przeczytać 10 do 15 razy, zanim rozpoznaje się je pewnie. Żeby samemu go użyć, spotkań potrzeba jeszcze więcej. Dlatego ilość słuchanego angielskiego waży tak dużo i dlatego zrobiliśmy ponad 1 800 lekcji: 700 godzin nagrań i ponad 15 000 stron tekstu.

Dlaczego w ESLPod mówimy wolno?

Mówimy wolno, bo najpierw trzeba zrozumieć to, co się słyszy, a dopiero potem mózg może się tego nauczyć. Szybka mowa odbiera rozumienie osobom na poziomie średnio zaawansowanym. Kiedy zdania nie słychać wyraźnie, mózg wyciąga z niego bardzo mało.

Rodzimi użytkownicy sklejają słowa, gubią głoski i mówią krótkimi, szybkimi porcjami. Na poziomie średnio zaawansowanym angielski w naturalnym tempie brzmi często jak jeden długi dźwięk. Wiele słów w środku Pan/Pani zna, ale nie słyszy jeszcze, gdzie jedno słowo się kończy, a zaczyna następne.

Wolna, wyraźna mowa rozwiązuje ten problem. Kiedy Lucy i ja czytamy dialog powoli, słychać każde słowo osobno. Mózg może wtedy połączyć dźwięki ze znaczeniami i to jest ten krok nauki, którego szybkie nagranie nie daje.

Potem, na końcu każdej lekcji Daily English, ten sam dialog wraca w normalnym, rodzimym tempie. Ponieważ każde słowo jest już zrozumiałe, szybka wersja też staje się zrozumiała. Uczy się Pan/Pani rozumieć prawdziwy angielski amerykański w naturalnym tempie na materiale, który mózg zna już w całości.

Czasem pada obawa, że taka metoda nauczy „wolnego” angielskiego. U naszych uczących się nigdy nie był to problem, a badania nad podobnymi metodami opartymi na rozumieniu pokazały, że są one skuteczniejsze i szybsze niż inne sposoby nauki. Najpierw przychodzi rozumienie, potem rozumienie w szybszym tempie.

Dlaczego w ESLPod objaśniamy trudne słowa łatwymi?

Trudne słowo objaśniamy wyłącznie słowami od niego łatwiejszymi. W naszych lekcjach objaśnienia opierają się głównie na pierwszych 2 000 do 4 000 najczęstszych angielskich rodzin wyrazów, czyli na słowach, po które ludzie sięgają najczęściej w codziennych rozmowach. Kiedy wyjaśniam, co znaczy „to procrastinate”, używam słów takich jak „wait”, „later” i „should”, które Pan/Pani już zna.

Same objaśnienia są zrozumiałym materiałem językowym. Kiedy wyjaśniam jedno wyrażenie, słyszy Pan/Pani dziesiątki częstych słów użytych naturalnie w prawdziwych zdaniach, a właśnie te częste słowa osoby średnio zaawansowane zwykle znają „w połowie”. Stuart Webb wykazał w 2008 roku, że uczący się rozpoznają dużo więcej słów, niż potrafią użyć, zwłaszcza wśród słownictwa codziennych rozmów. Nasze objaśnienia dają tym „na wpół znanym” słowom powtarzane spotkania w prawdziwych zdaniach, a to zwiększa szansę, że z czasem zacznie ich Pan/Pani używać.

Niczego nie przekładamy na inny język, nigdy. Słowa objaśniamy prostym angielskim, żeby przez cały czas nauki słuchać angielskiego i czytać po angielsku.

Czym jest wąskie słuchanie?

Wąskie słuchanie (narrow listening) to słuchanie dużej ilości materiału na znajome tematy, znajomymi głosami i na znajomym poziomie, zamiast sięgania za każdym razem po nowe źródło. Kiedy znajomy jest temat i głosy, rozumie Pan/Pani więcej, a im więcej rozumie, tym szybciej się uczy (Krashen, 1996).

Proszę pomyśleć o artykule po angielsku na temat własnego kraju. Czyta się go łatwiej niż inne teksty, bo to, co Pan/Pani już wie, pomaga zrozumieć to, co nowe.

Nasze lekcje zaprojektowaliśmy tak, żeby korzystały z tego, co Pan/Pani już wie. W każdej lekcji słychać te same dwa głosy, więc nie traci Pan/Pani energii na przyzwyczajanie się do nowego akcentu. Lekcje mają za każdym razem tę samą budowę, więc zawsze wiadomo, co będzie dalej.

Zanim słowo zaczyna być rozpoznawane pewnie, potrzeba około 10 do 15 spotkań z nim (Pellicer-Sánchez and Schmitt, 2010). To samo słownictwo wraca u nas w wielu późniejszych lekcjach, przy codziennych tematach: praca, jedzenie, podróże, zdrowie, pieniądze. Po kilku lekcjach o tym samym temacie ma Pan/Pani za sobą kilka spotkań z tym samym słowem, a każde z nich zwiększa szansę, że słowo zostanie w pamięci i da się go użyć.

Czy żeby mówić płynnie, trzeba ćwiczyć mówienie?

Najpierw więcej zrozumiałego materiału językowego, bo umiejętność mówienia wyrasta z całego angielskiego, który udało się zrozumieć. Krashen (1998) zauważył, że zmuszanie się do mówienia, zanim mózg będzie gotowy, uczy bardzo niewiele.

Wypowiedzieć da się tylko te słowa, które wcześniej zostały zrozumiane wiele razy. Webb (2008) wykazał, że uczący się rozpoznają dużo więcej słów, niż potrafią wyprodukować. O płynności mówienia decyduje słownictwo czynne, czyli słowa, po które sięga Pan/Pani na bieżąco (Uchihara and Saito, 2019). Słownictwo czynne rośnie od kolejnych spotkań z tymi słowami w zrozumiałym materiale językowym.

Osoby na poziomie średnio zaawansowanym, które przestają robić postępy, zwykle myślą, że powinny więcej mówić. Bardziej prawdopodobny powód jest inny: dostają za mało zrozumiałego materiału językowego, bo za mało słuchają i czytają po angielsku na zrozumiałym dla siebie poziomie. Usłyszały dość angielskiego, żeby zrozumieć wolnego, starannego mówcę, ale za mało, żeby mówić na bieżąco.

Setki godzin słuchania ze zrozumieniem to zmienią.

Mówienie przyjdzie samo, a w wypowiedziach pojawią się słowa, których nikt nie ćwiczył. Obserwuję to u uczących się od ponad 35 lat.

Jak właściwie korzystać z lekcji ESLPod?

Od czego zacząć, od słuchania czy od czytania, zależy od tego, ile Pan/Pani rozumie z nagrania. Przy 85 procentach i więcej proszę zacząć od nagrania (van Zeeland & Schmitt, 2013). Po odsłuchaniu proszę przeczytać przewodnik Learning Guide i sprawdzić, co umknęło.

Przy mniej niż 85 procentach proszę najpierw przeczytać przewodnik Learning Guide. Lektura daje tyle z lekcji, że słuchanie zamienia się w zrozumiały materiał językowy zamiast w niezrozumiały angielski. Przewodnik Learning Guide proszę czytać we własnym tempie.

Na każdym poziomie można też czytać transkrypcję i słuchać jednocześnie.

Każdy przewodnik Learning Guide zawiera pełną transkrypcję nagrania, słowniczek i nowe zdania z przykładami; wszystkie trzy pomagają zrozumieć nagranie. W każdej lekcji jest też notatka kulturowa powiązana z jej ogólnym tematem.

Słowniczka nie trzeba uczyć się na pamięć. Proszę szybko przeczytać definicje, przejrzeć przykładowe zdania i zacząć następną lekcję.

Na poziomie A1 lub A2 (początkujący) proszę posłuchać każdej lekcji więcej niż raz. Każde odsłuchanie to kolejny zestaw spotkań z tymi samymi zdaniami. Beatrice Dupuy (1999) z University of Arizona wykazała, że ponowne słuchanie nagrania poprawia rozumienie.

Na każdym poziomie proszę wybierać tematy lekcji, które naprawdę sprawiają Panu/Pani przyjemność. Zainteresowanie trzyma przy słuchaniu, a godziny słuchania robią płynność. Kiedy lekcja wciąga na tyle, że zapomina Pan/Pani o tym, że słucha po angielsku, dostaje właśnie ten materiał językowy, z którego mózg się uczy.

Z czego zrezygnować?

Proszę przestać wkuwać listy słówek i reguły gramatyczne.

Celowa nauka daje poczucie produktywności, ale badania pokazują, że dla angielskiego robi bardzo niewiele. Zapisana definicja podaje jeden mały kawałek znaczenia słowa, bez kontekstu, który dają prawdziwe zdania, a z badań wynika, że takie zapamiętywanie mało wnosi do rozumienia i używania języka (Tuinman & Brady, 1974, Pany & Jenkins, 1978, Hudson, 1982, Pany, Jenkins, & Schreck, 1982, and Jahangard, Moinzadeh, & Karimi, 2011).

Nauka gramatyki wyrywa język z kontekstu dokładnie tak samo. Świadoma znajomość reguły i automatyczne używanie języka to w mózgu dwa osobne systemy, a pierwszy nie zamienia się w drugi (Krashen, 1982). Można doskonale znać regułę o „s” w trzeciej osobie i w rozmowie i tak jej nie wymówić. Prawdziwa mowa biegnie zresztą za szybko, żeby sprawdzać w niej reguły.

Kolejny bardzo częsty błąd to słuchanie i czytanie materiałów daleko powyżej własnego poziomu. Angielski rozumiany w 90 procentach daje mózgowi znacznie więcej do nauki niż angielski rozumiany w 40 procentach.

Popularne sposoby nauki języka nie działają. Proszę przestać z nich korzystać. Te godziny lepiej przeznaczyć na słuchanie ze zrozumieniem.

Najczęściej zadawane pytania o metodę ESLPod

Dla jakiego poziomu jest ESLPod?

Lekcje ESLPod powstały dla osób na wyższym poziomie podstawowym, średnio zaawansowanym i zaawansowanym. Osoby zaczynające od zera powinny najpierw poznać podstawy angielskiego i przyjść do nas wtedy, gdy wolny, wyraźny angielski będzie już w większości zrozumiały.

Ile czasu zajmuje dojście do płynności w angielskim?

Płynność w angielskim kosztuje setki godzin słuchania i czytania na poziomie, który w większości jest zrozumiały. Dokładny czas zależy od poziomu startowego i od liczby godzin w tygodniu. Przez to, co część uczących się nazywa „plateau na poziomie średnio zaawansowanym”, przechodzą ci, którzy te godziny słuchania wyrobią.

Z części badań wynika, że osoba na poziomie A2 (około 2 000 rodzin wyrazów) potrzebuje mniej więcej 1 200 godzin zrozumiałego materiału językowego, żeby dojść do poziomu B2/C1 (5 000 rodzin wyrazów) (Green, 2022). Te godziny muszą jednak pójść na realne czytanie i słuchanie zrozumiałego angielskiego, a nie na naukę gramatyki czy słówek.

Czym różni się ESLPod od All Ears English?

All Ears English to popularny podcast, w którym prowadzący mówią w naturalnym, rodzimym tempie, co odpowiada osobom rozumiejącym już szybką rozmowę. ESLPod stawia na wolną, wyraźną mowę, każde trudne wyrażenie objaśnia prostym angielskim i do każdej lekcji dokłada pełny, pisany przewodnik Learning Guide. Lekcje ESLPod zaprojektowało dwoje lingwistów z doktoratem po to, żeby były zrozumiałym materiałem językowym dla osób średnio zaawansowanych. Jeśli szybka rozmowa rodzimych użytkowników jest dla Pana/Pani wciąż za trudna, nasze lekcje są zrobione na Pana/Pani poziom.

Czy lekcje ESLPod mają transkrypcje?

Tak. Każda z naszych 1 800+ lekcji zawiera pełną transkrypcję każdego wypowiedzianego przez nas słowa, w przewodniku Learning Guide, gdzie są też słowniczek, przykładowe zdania i notatki kulturowe. Czytanie w trakcie słuchania albo zaraz po nim zwiększa rozumienie, a to właśnie od rozumienia zależy, czy słuchanie coś daje.

Czy ESLPod nadaje się do angielskiego biznesowego?

Tak. Lekcje Daily English obejmują szeroki zestaw tematów biznesowych: spotkania, negocjacje, rozmowy o pracę, życie biurowe i pieniądze, wszystko przez realistyczne dialogi z jasnymi objaśnieniami. Angielskiego biznesowego uczy się Pan/Pani tak samo jak reszty języka, przez zrozumiały materiał językowy.

Czy da się nauczyć angielskiego samym słuchaniem podcastów?

Tak, o ile rozumie Pan/Pani większość słuchanego podcastu. Podcasty robione dla rodzimych użytkowników są dla osoby średnio zaawansowanej zwykle o wiele za trudne. Słuchanie ze zrozumieniem należy do najskuteczniejszych sposobów nauki języka u dorosłych, a żeby to zadziałało, podcast musi pozostać dostatecznie łatwy.

Czy ESLPod uczy angielskiego amerykańskiego czy brytyjskiego?

Wszystkie nasze lekcje uczą angielskiego amerykańskiego, a lekcje Cultural English podają przy okazji historię i kulturę Stanów Zjednoczonych. Wymowa, słownictwo i pisownia są w nich amerykańskie od początku do końca. Angielski brytyjski i amerykański mają jednak wspólną większość słów i całą gramatykę, więc nauka jednego daje w dużej mierze drugi.

~ Dr. Jeff McQuillan, z pięknego Los Angeles, California