Dlaczego rozumie się angielski, ale nie mówi się po angielsku?

Autor: Dr. Jeff McQuillan, doktorat z lingwistyki stosowanej i edukacji, University of Southern California

Język rozumie się lepiej, niż się nim mówi albo pisze. To normalne. Dotyczy każdego, kto uczy się drugiego języka. My, lingwiści, nazywamy to czasem „luką receptywno-produktywną” (Webb, 2008, i Shin, Chon, & Kim, 2011).

Kilku badaczy, na przykład Webb (2008) oraz Shin, Chon i Kim (2011), pokazało, że uczący się rozpoznają dużo więcej słów, niż potrafią naprawdę użyć. To jeden z powodów, dla których angielski w wielu sytuacjach się rozumie, ale nie da się nim mówić.

Czym jest luka receptywno-produktywna?

Luka receptywno-produktywna to różnica między słowami, które da się rozpoznać, a słowami, których da się użyć. Słuchanie i czytanie to sprawności receptywne. Mówienie i pisanie to sprawności produktywne.

W 2008 roku badacz Stuart Webb sprawdził 83 japońskich studentów angielskiego na 180 słowach. Słowa były podzielone na trzy różne poziomy, czyli „pasma”, zależnie od tego, jak często pojawiają się w codziennym angielskim. Przy słowach najczęściej używanych studenci uzyskali 28,4 na 30 w rozumieniu słów (słownictwo receptywne) i 25,1 w używaniu słów (słownictwo produktywne).

Ale przy słowach rzadszych oba wyniki były dużo bardziej oddalone. Studenci rozpoznali 18,7 z 30 rzadziej używanych słów, ale potrafili wyprodukować tylko 12,1 z nich. W badaniu Webba z 2008 roku około jednej trzeciej rzadziej używanych słów rozpoznawanych przez uczących się nie dawało się jeszcze użyć.

Jak duża może być ta luka?

Różnica między słowami, które da się zrozumieć, a słowami, których da się użyć, rośnie w miarę, jak słowa są używane rzadziej. Ale co najmniej jedno badanie pokazało, że może być duża nawet przy słowach częstych.

W 2011 roku Shin, Chon i Kim sprawdzili 403 koreańskich licealistów uczących się angielskiego na pierwszych dziewięciu grupach po 1 000 słów, od słów najczęściej używanych po najrzadsze.

W badaniu Shina, Chona i Kima z 2011 roku uczniowie uzyskali 9,35 na 10 receptywnie i 8,04 produktywnie na pierwszym 1 000 najczęstszych słów. Przy słowach z poziomu 2 000 wyniki w słownictwie receptywnym pozostały wysokie (9,01 na 10), ale słownictwo produktywne wyniosło tylko 4,67 słowa, mniej niż połowę. Nawet przy słowach używanych w angielskiej rozmowie (z grubsza pierwszych 3 000 rodzin słów) uczniowie mieli więc dużą lukę między tym, co rozumieli, a tym, co potrafili powiedzieć.

Dlaczego ta luka istnieje?

Luka istnieje, bo poznanie słowa na tyle dobrze, żeby je rozumieć, wymaga dużo mniej spotkań niż poznanie go na tyle dobrze, żeby go używać. Badania nad wiedzą o słowach pokazały, że przy każdym czytaniu albo słuchaniu przybywa trochę więcej znaczenia słowa (Frishkoff, Collins-Thompson, Perfetti, & Callan, 2008, i McQuillan & Ediger, 2018).

Poznanie go na tyle dobrze, żeby je rozumieć, wymaga zwykle 10 do 15 spotkań w słuchaniu albo czytaniu tego słowa (Pellicer-Sánchez & Schmitt, 2010). Ale umiejętność wyprodukowania słowa wymaga dużo więcej (Webb, 2007). Skoro rozpoznanie słowa wymaga mniej spotkań niż jego wyprodukowanie, zawsze rozumie się więcej słów, niż da się powiedzieć. Więcej informacji jest na naszej stronie o tym, jak uczymy się słów.

Jak zmniejszyć tę lukę?

Lukę zmniejsza się przez otrzymywanie większej ilości Comprehensible Input (zrozumiałego języka, który trafia do mózgu), czyli angielskiego, który się słyszy albo czyta i w większości rozumie. Comprehensible Input daje powtarzające się spotkania ze słowami w różnych kontekstach, a te powtórzone spotkania zwiększają liczbę słów, które naprawdę da się powiedzieć. Liczba słów, które da się powiedzieć, po części przepowiada płynność w mowie (Uchihara & Saito, 2019, i Tong, Hasim, & Abdul Halim, 2022). Warto pamiętać, że „ćwiczenie” mówienia nie stworzy wiedzy, której jeszcze nie ma w mózgu (Krashen, 1998). Mówienia nie uczymy się przez mówienie. Mówienia uczymy się przez słuchanie i czytanie.

Warto wybrać materiał do słuchania rozumiany w 85 do 95 procent. Potem dużo słuchać i czytać podobnego materiału. Z czasem te same słowa wrócą w różnych zdaniach i różnych kontekstach, a mózg przyswoi je sam.

~ Dr. Jeff McQuillan, z pięknego Los Angeles, California