Ile razy trzeba usłyszeć słowo, żeby się go nauczyć?

Autor: Dr. Jeff McQuillan, doktorat z lingwistyki stosowanej i edukacji, University of Southern California

Nowe słowo trzeba zobaczyć albo usłyszeć około 10 do 15 razy, zanim pozna się je na tyle dobrze, żeby rozumieć je, kiedy ktoś go użyje (Pellicer-Sánchez & Schmitt, 2010). Żeby samemu używać tego słowa w mowie i piśmie, zwykle trzeba spotkać je znacznie więcej razy. Dlatego postępy w języku tak bardzo zależą od ilości Inputu (tego, co trafia do mózgu), która przychodzi przez czytanie i słuchanie.

Jak uczymy się słowa?

Słów uczymy się po trochu, po zobaczeniu ich albo usłyszeniu w różnych kontekstach. Pełnego znaczenia słowa prawie nigdy nie poznaje się za pierwszym razem. Zamiast tego przy każdym spotkaniu przyswaja się mały procent znaczenia tego słowa (Frishkoff, Collins-Thompson, Perfetti, & Callan, 2008, i McQuillan & Ediger, 2018).

Weźmy na przykład wymyślone słowo „wug”. Po przeczytaniu zdania „Tam jest wug” nie wiadomo o nim wiele. Następnie pojawia się zdanie „Wug leży na łóżku”. Teraz można zgadywać, że wug to rzeczownik, coś, co znajduje się w domu. Później pojawia się zdanie „Wug przeszedł przez pokój”. Wtedy wiadomo, że wug to prawdopodobnie osoba albo zwierzę.

W miarę jak „wug” pojawia się w kolejnych zdaniach, przybywa trochę więcej jego znaczenia. Po zobaczeniu „wug” użytego wyraźnie w około 10 do 15 zdaniach jego znaczenie zostanie przyswojone, prawdopodobnie zupełnie niezauważalnie.

Ile spotkań naprawdę potrzeba?

Ana Pellicer-Sánchez i Norbert Schmitt (2010) poprosili grupę uczących się o przeczytanie całej powieści, w której były nieznane im słowa. Potem sprawdzili kilka z tych nowych słów, żeby zobaczyć, ile z nich zostało przyswojonych. Im więcej razy widzieli dane słowo, tym większe były szanse na jego zapamiętanie. Okazało się, że po 10 do 15 spotkaniach uczący się znali słowa na tyle dobrze, żeby rozpoznać ich znaczenie w czytaniu i przy zobaczeniu.

To, że da się rozpoznać słowo i znać jego znaczenie w zdaniu podczas czytania albo słuchania, nie znaczy, że da się użyć tego samego słowa w mowie albo piśmie. Stuart Webb (2007) dał grupie uczących się zestaw zdań, w których widzieli słowo raz, trzy razy, siedem albo 10 razy. Sprawdził zarówno zdolność rozpoznawania znaczenia słów, jak i zdolność ich użycia. We wszystkich przypadkach wyniki rozpoznawania były wyższe niż wyniki „produktywne”, czyli użycia. Uczący się rozpoznawali na przykład poprawną pisownię 88 procent słów, ale potrafili podać samo słowo do zadanego znaczenia tylko w 29 procentach przypadków.

Webb wyciągnął wniosek, że choć zobaczenie słowa 10 razy dawało duży przyrost w rozpoznawaniu słów, nie wystarczało to do poznania słowa na tyle dobrze, żeby uczący się go użył. Nie mamy dokładnej liczby, ile razy trzeba zobaczyć albo usłyszeć słowo, żeby dało się go użyć, ale jest ona wyraźnie dużo wyższa niż liczba potrzebna do rozumienia go w czytaniu i słuchaniu.

Kontekst, w którym pojawia się nowe słowo, ma znaczenie. Słowo przyswaja się szybciej, jeśli kontekst mówi o nim więcej. To tłumaczy, dlaczego liczba spotkań potrzebnych do nauczenia się słowa bywa różna. Zobaczenie słowa 10 do 15 razy bez kontekstu nie działa. Częściowo z tego powodu fiszki naprawdę nie pomagają w postępach.

Czy zamiast tego uczyć się list słówek na pamięć?

Wielu popularnych „influencerów” w internecie, a nawet część badaczy języka, poleca uczenie się nowych słów na pamięć. Ale badania naukowe wyraźnie pokazują, że słowa zapamiętane z fiszek i list nie poprawiają rozumienia języka (Tuinman & Brady, 1974, Pany & Jenkins, 1978, Hudson, 1982, Pany, Jenkins, & Schreck, 1982, i Jahangard, Moinzadeh, & Karimi, 2011). Uczenie się na pamięć daje tylko „płytką”, powierzchowną wiedzę o znaczeniu słowa.

Rozumienie i tworzenie języka wymaga „głębokiej” wiedzy o słowie, a ta może przyjść tylko z widzenia i słyszenia słów w różnych kontekstach. Żeby powiększyć słownictwo, trzeba dostawać „Comprehensible Input” (zrozumiały język, który trafia do mózgu), w którym są nowe słowa do nauczenia (Krashen, 1985).

~ Dr. Jeff McQuillan, z pięknego Los Angeles, California